วิจัยในชั้นเรียน เรื่องการพัฒนาสมรรถนะการใช้ AI อย่างมีจริยธรรมและการตรวจสอบข้อมูล ในการผลิตสื่อดิจิทัล สำหรับนักเรียนระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) สาขาเทคโนโลยีธุรกิจดิจิทัล วิทยาลัยอาชีวศึกษากรุงเทพธนบุรี

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการใช้ AI อย่างมีจริยธรรมและการตรวจสอบข้อมูลในการผลิตสื่อดิจิทัล 2) เปรียบเทียบสมรรถนะของนักเรียนก่อนและหลังการจัดการเรียนรู้ และ 3) ศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนต่อการจัดการเรียนรู้ กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ นักเรียนระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) ชั้นปีที่ 1 สาขาเทคโนโลยีธุรกิจดิจิทัล วิทยาลัยอาชีวศึกษากรุงเทพธนบุรี ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 20 คน ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง
เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย:
1. แผนการจัดการเรียนรู้ที่เน้นภาระงานเป็นฐาน (Task-based Learning) ร่วมกับการใช้เครื่องมือ AI
2. แบบประเมินสมรรถนะด้านการผลิตสื่อดิจิทัลและจริยธรรม AI
3. แบบทดสอบวัดความรู้เรื่องการตรวจสอบข้อมูล (Fact-checking)
4. แบบสอบถามความพึงพอใจ
สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย (x̄ ) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และการทดสอบค่าที (T-test depende

ชื่อวิจัย: การพัฒนาสมรรถนะการใช้ AI อย่างมีจริยธรรมและการตรวจสอบข้อมูล ในการผลิตสื่อดิจิทัล สำหรับนักเรียนระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) สาขาเทคโนโลยีธุรกิจดิจิทัล วิทยาลัยอาชีวศึกษากรุงเทพธนบุรี
ผู้วิจัย: อาจารย์ศรุตา เกิดผล (สาขาเทคโนโลยีธุรกิจดิจิทัล วิทยาลัยอาชีวศึกษากรุงเทพธนบุรี)
ปีการศึกษา: 2568

ที่มาและความสำคัญของปัญหา
ในปัจจุบันเทคโนโลยี Generative AI (เช่น ChatGPT, Canva Magic Media) เข้ามามีบทบาทสำคัญอย่างมากในธุรกิจดิจิทัล แต่จากการสังเกตพฤติกรรมผู้เรียนในรายวิชาผลิตสื่อ พบว่า นักเรียนมีการคัดลอกข้อมูลจาก AI มาวางโดยไม่แก้ไขสูงถึง 70% ทั้งยังขาดทักษะการตรวจสอบข้อมูล (Fact-checking) และขาดความตระหนักในเรื่องลิขสิทธิ์ ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อความน่าเชื่อถือในวิชาชีพในอนาคต ผู้วิจัยจึงได้พัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้เพื่อยกระดับผู้เรียนให้เป็นนักปฏิบัติมืออาชีพที่มี "ความฉลาดทางดิจิทัล" (Digital Intelligence) และใช้เทคโนโลยีได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และมีจริยธรรม

วัตถุประสงค์การวิจัย
1.เพื่อพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้เรื่องการใช้ AI อย่างมีจริยธรรมและการตรวจสอบข้อมูล ให้มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์
2. เพื่อเปรียบเทียบสมรรถนะการใช้ AI อย่างมีจริยธรรมและการตรวจสอบข้อมูลของนักเรียน ทั้งก่อนและหลังเรียน
3. เพื่อศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนต่อการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาขึ้น

วิธีการดำเนินงานวิจัย (รูปแบบนวัตกรรม)
กลุ่มเป้าหมาย: นักเรียนระดับ ปวช. ชั้นปีที่ 1 สาขาเทคโนโลยีธุรกิจดิจิทัล จำนวน 20 คน (เลือกแบบเจาะจง)
ระยะเวลาดำเนินการ: ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 (รวม 4 สัปดาห์ / 12 ชั่วโมง)
โมเดลการสอน: ผู้วิจัยสร้างแผนการจัดการเรียนรู้ "AI Ethics & Fact-Check Model" ที่เน้นภาระงานเป็นฐาน (Task-based Learning) โดยบูรณาการเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ร่วมกับการใช้ "แบบบันทึกการตรวจสอบข้อมูล (Fact-check Log)" เพื่อให้นักเรียนฝึกสืบค้น ตรวจสอบความถูกต้อง (Verify) และเปรียบเทียบแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้อย่างเป็นระบบก่อนนำไปเผยแพร่

สรุปผลการวิจัย (Key Results)
ผลสัมฤทธิ์จากการทดลองและประเมินผลพบข้อมูลที่น่าสนใจดังนี้:
1. สมรรถนะผู้เรียนพัฒนาขึ้นอย่างก้าวกระโดดนักเรียนมีคะแนนสมรรถนะการใช้ AI อย่างมีจริยธรรมและการตรวจสอบข้อมูล หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 คะแนนเฉลี่ยก่อนเรียน: 4.25 คะแนน (จากเต็ม 10) คะแนนเฉลี่ยหลังเรียน: 8.75 คะแนน (จากเต็ม 10)
2. ผลการปฏิบัติงานจริงอยู่ในระดับ "ดีมาก"จากการประเมินชิ้นงานสื่อดิจิทัลและ Fact-check Log (คะแนนเต็ม 3) พบว่าภาพรวมสมรรถนะของนักเรียนสูงถึง 2.78 (ระดับดีมาก) โดยมีคะแนนรายด้านที่โดดเด่นดังนี้: การระบุการใช้ AI และความโปร่งใสของที่มา: 2.90 (ระดับดีมาก) ความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ของสื่อที่ผลิต: 2.80 (ระดับดีมาก) ความถูกต้องและการยืนยันข้อมูลจากแหล่งอ้างอิง: 2.75 (ระดับดีมาก) การเคารพลิขสิทธิ์และการดัดแปลงผลงาน (Human Agency): 2.65 (ระดับดีมาก)
3. ความพึงพอใจของนักเรียนนักเรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้ในระดับ [มาก/มากที่สุด] โดยสะท้อนความเห็นว่า การเรียนรู้เรื่องจริยธรรม AI และการตรวจสอบข้อมูล ช่วยเพิ่มความมั่นใจในการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่ไปใช้ในสายวิชาชีพดิจิทัลได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยในอนาคต

ประโยชน์และข้อเสนอแนะเพื่อการนำไปใช้ต่อสร้างภูมิคุ้มกันดิจิทัล:
งานวิจัยชิ้นนี้เป็นต้นแบบที่ดีในการเปลี่ยนบทบาทผู้เรียนจาก "ผู้ใช้งาน AI ตามคำสั่งเพียงอย่างเดียว" มาเป็น "ผู้กำกับดูแลความถูกต้องและจริยธรรมในผลงานของตนเอง" (Ethical Upskilling) แนวทางสำหรับผู้สอน: ครูผู้สอนในสายบริหารธุรกิจและเทคโนโลยีดิจิทัลสามารถนำรูปแบบแผนการสอนนี้และเครื่องมือ Fact-check Log ไปประยุกต์ใช้ในรายวิชาอื่นๆ เพื่อเตรียมความพร้อมกำลังคนอาชีวศึกษาให้ตอบโจทย์ความต้องการของตลาดแรงงานในยุคเศรษฐกิจดิจิทัลได้อย่างยั่งยืน

คำสำคัญ: จริยธรรม AI, การตรวจสอบข้อมูล, การผลิตสื่อดิจิทัล, เทคโนโลยีธุรกิจดิจิทัล, อาชีวศึกษา