การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการ เพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ

ชื่อเรื่อง : การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการ เพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ
ผู้วิจัย : นายพิชิต ทีอุปมา วิทยฐานะ ผู้อำนวยการชำนาญการพิเศษ โรงเรียนบ้านตะคร้อ
ปีการศึกษา : 2568

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบของการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอด ยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการ องค์ประกอบของเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนแนวทางการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการ และแนวทางการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน 2) ศึกษาสภาพปัจจุบันการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน 3) สร้างและตรวจสอบรูปแบบ การบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน 4) ศึกษาผลการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน และ 5) การประเมินผลการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน โดยใช้วิธีการวิจัยแบบผสานวิธี ผู้วิจัยแบ่งขั้นตอนการดำเนินการออกเป็น 5 ขั้นตอน ตามกระบวนการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาองค์ประกอบการบริหารจัดการสถานศึกษา องค์ประกอบการเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียน และแนวทางการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน ขั้นตอนที่ 2 ศึกษาสภาพปัจจุบันการบริหารสถานศึกษา สีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข ขั้นตอนที่ 3 การสร้างและตรวจสอบรูปแบบการบริหารสถานศึกษา ขั้นตอนที่ 4 ศึกษาผลการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา ขั้นตอนที่ 5 ประเมินผลการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูผู้สอน ผู้ปกครองของนักเรียน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน และนักเรียน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบบันทึกองค์ประกอบการบริหารจัดการสถานศึกษา แบบสัมภาษณ์แนวทางการบริหารสถานศึกษา แบบสัมภาษณ์สภาพปัจจุบัน การบริหารสถานศึกษา แบบสอบถามเพื่อตรวจสอบรูปแบบ แบบสอบถามตรวจสอบคู่มือการใช้รูปแบบ แบบทดสอบวัดความรู้ ความเข้าใจ แบบสอบถามการปฏิบัติตามรูปแบบ แบบสอบถามความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า
1. ผลการศึกษาองค์ประกอบของการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการ องค์ประกอบของเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน แนวทางการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการ และแนวทางการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน แบ่งออกเป็น 2 ตอน ดังนี้
1.1 ผลการศึกษาองค์ประกอบของการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการ และองค์ประกอบของเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน โดยการศึกษาเอกสาร พบว่า การบริหารจัดการศึกษา ประกอบด้วย 1) การวางแผน (Planning), 2) การจัดองค์การ (Organizing), 3) การปฏิบัติตามแผน (Do), 4) การชี้นำ (Leading), 5) การควบคุม (Controlling) องค์ประกอบสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข ของกระทรวงศึกษาธิการ ประกอบด้วย 1) มาตรฐานด้านการป้องกัน 2) มาตรฐานด้านการค้นหา 3) มาตรฐานด้านการรักษา 4) มาตรฐานด้านการเฝ้าระวัง และ 5) มาตรฐานด้านการบริหารจัดการ และคุณภาพชีวิตนักเรียน ประกอบด้วย 1) ด้านร่างกาย 2) ด้านอารมณ์และจิตใจ 3) ด้านสิ่งแวดล้อม 4) ด้านการเรียนรู้ และ 5) ด้านความสัมพันธ์ทางสังคม
1.2 ผลศึกษาแนวทางการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข แบบบูรณาการ และแนวทางการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน โดยการสัมภาษณ์โดยดำเนินงานผ่าน 5 มาตรการสำคัญ ได้แก่ การป้องกัน การค้นหา การรักษา การเฝ้าระวัง และการบริหารจัดการ เพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนอย่างรอบด้าน ทั้งด้านพฤติกรรม คุณธรรม และการใช้เวลาว่างอย่างสร้างสรรค์ ควบคู่กับการดูแลช่วยเหลือและส่งต่อกรณีที่มี ความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ ทั้งนี้ โรงเรียนใช้รูปแบบการบริหารจัดการแบบบูรณาการ ตามกระบวนการบริหาร 5 ขั้นตอน ได้แก่ การวางแผน การจัดองค์การ การปฏิบัติตามแผน การชี้นำ และการควบคุม เพื่อให้ทุกฝ่ายทำงานร่วมกันอย่างมีเอกภาพ มีการกำหนดเป้าหมาย โครงสร้าง บทบาทหน้าที่ การดำเนินงาน การอำนวยการ และการกำกับติดตามประเมินผล อย่างต่อเนื่อง อันนำไปสู่ความสำเร็จตามวัตถุประสงค์และเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียน
2. ผลศึกษาสภาพปัจจุบันการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข เพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ พบว่า โรงเรียนมีการดำเนินงาน ตามกระบวนการบริหารจัดการทั้งด้านการวางแผน การจัดองค์การ การปฏิบัติตามแผน การชี้นำ และการควบคุม โรงเรียนควรกำหนดโครงสร้างคณะกรรมการและมาตรการป้องกัน ค้นหา รักษา และ เฝ้าระวังให้ชัดเจน พัฒนาการมีส่วนร่วม ตัวชี้วัด และระบบข้อมูลให้เข้มแข็งยิ่งขึ้น ควรพัฒนาระบบติดตามการส่งเสริมทักษะชีวิต นวัตกรรมการเรียนรู้ และการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน อย่างต่อเนื่อง
3. ผลการสร้างและตรวจสอบรูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ แบ่งออกเป็น 2 ตอน ดังนี้
3.1 ผลการสร้างรูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ ซึ่งประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการของรูปแบบ 2) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 3) เนื้อหาของรูปแบบ 4) กลไกหรือกระบวนการการใช้รูปแบบ และ 5) การวัดและประเมินผล
3.2 ผลการตรวจสอบรูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อโดยผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า ความเหมาะสม ความสอดคล้อง ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ ในภาพรวมอยู่ในระดับ มากที่สุด และผลการตรวจสอบคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ พบว่าความเหมาะสม ความสอดคล้อง ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ ในภาพรวมอยู่ในระดับ มากที่สุด
4. ผลการศึกษาผลการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ พบว่า คะแนนเฉลี่ยความรู้ ความเข้าใจสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข หลังการใช้รูปแบบ คะแนน ร้อยละ 90.00 สูงกว่า คะแนนเฉลี่ยความรู้ ความเข้าใจสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขของครู ก่อนการใช้รูปแบบ ร้อยละ 42.50 และ คะแนนเฉลี่ยความรู้ ความเข้าใจ การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนของครู หลังการใช้รูปแบบ คะแนน ร้อยละ 92.50 สูงกว่า คะแนนเฉลี่ยความรู้ ความเข้าใจการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนของครู ก่อนการใช้รูปแบบ ร้อยละ 41.00
5. ผลการประเมินผลการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ แบ่งออกเป็น 2 ตอน ดังนี้
5.1 ผลการประเมินผลการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ พบว่า ระดับ การปฏิบัติตามรูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ ในภาพรวมอยู่ในระดับ มากที่สุด
5.2 ผลการสอบถามความพึงพอใจที่มีต่อการใช้รูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขแบบบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านตะคร้อ พบว่า ครู นักเรียน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานและผู้ปกครองของนักเรียน มีความพึงพอใจที่มีต่อการใช้รูปแบบ ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

คำสำคัญ: การพัฒนารูปแบบ, การบริหารจัดการสถานศึกษา, สถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข, คุณภาพชีวิตชีวิต