วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการอ่านออกเขียนได้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1–3 โรงเรียนบ้านห้วยไม้แป้น สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2 โดยการใช้นวัตกรรมรูปแบบ “HMP SMART READ MODEL”

แบบเสนอผลงานปฏิบัติที่ดี (Best Practice)
โครงการพัฒนาการจัดการศึกษาโรงเรียนที่ตั้งในพื้นที่ลักษณะพิเศษ
(โรงเรียนที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ตามพระราชดำริและโรงเรียนพื้นที่เกาะ)ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2

ประเภทผลงาน : การพัฒนาทักษะทางวิชาการ
โรงเรียน บ้านห้วยไม้แป้น
HMP SMART READ MODEL : นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการอ่านออกเขียนได้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1–3

บทคัดย่อ
เรื่อง : รายงานผลงานการปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการอ่านออกเขียนได้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1–3 โรงเรียนบ้านห้วยไม้แป้น สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2 โดยใช้นวัตกรรม “HMP SMART READ MODEL”
ผู้รายงาน : นางสาวสุวารี วงศ์คำจันทร์
ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยไม้แป้น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2
.........................................................................................................
การพัฒนาทักษะการอ่านออกเขียนได้ของผู้เรียนระดับประถมศึกษาเป็นพื้นฐานสำคัญของการเรียนรู้และเป็นนโยบายเร่งด่วนของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ภายใต้แนวทาง “อ่านออก เขียนได้ คิดเลขเป็น” โดยเฉพาะโรงเรียนในพื้นที่ชายแดนที่มีความหลากหลายทางภาษาและวัฒนธรรม ผู้เรียนจำนวนหนึ่งใช้ภาษาถิ่นหรือภาษาชาติพันธุ์เป็นภาษาแรก ส่งผลให้การเรียนรู้ภาษาไทยเป็นภาษาที่สองมีข้อจำกัด โรงเรียนบ้านห้วยไม้แป้นจึงพัฒนานวัตกรรม HMP SMART READ MODEL เพื่อยกระดับทักษะการอ่านออกเขียนได้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1–3 ให้สอดคล้องกับบริบทของโรงเรียนและนโยบายการยกระดับคุณภาพการศึกษาของ สพฐ.

นวัตกรรม HMP SMART READ MODEL พัฒนาขึ้นโดยบูรณาการแนวคิดการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ (Learner-Centered Learning) ทฤษฎีเชิงระบบ (System Theory) และวงจรคุณภาพ PDCA (Plan–Do–Check–Act) ประกอบด้วย H (Happy Learning) การเรียนรู้อย่างมีความสุข M (Multi Media) การใช้สื่อและนวัตกรรมที่หลากหลาย และ P (Participation) การมีส่วนร่วมของผู้บริหาร ครู ผู้ปกครอง นักเรียน และชุมชน ร่วมกับกระบวนการ SMART ได้แก่ Systematic Learning, Meaningful Media, Active Learning, Reading Practice และ Technology Integration เพื่อพัฒนาผู้เรียนสู่ผลลัพธ์ READ คือ Read Fluently (อ่านคล่อง), Enjoy Reading (รักการอ่าน), Apply Knowledge (นำความรู้ไปใช้) และ Develop Writing (เขียนได้ถูกต้อง)

การดำเนินงานใช้กระบวนการ 5 ขั้นตอน ได้แก่ (1) วิเคราะห์สภาพปัญหาและวางแผน (Plan) (2) ออกแบบนวัตกรรมและพัฒนาสื่อ (Do) (3) จัดกิจกรรมการเรียนรู้ตาม HMP SMART READ MODEL (Do) (4) ติดตามและประเมินผล (Check) และ (5) สะท้อนผล ปรับปรุง และขยายผล (Act) โดยใช้ชุดสื่อ SMART READ BOX ร่วมกับบัตรคำ บัตรภาพ หนังสือเล่มเล็ก เกมภาษาไทย แบบฝึกเฉพาะบุคคล สื่อดิจิทัล QR Code คลิปวิดีโอ และเครื่องมือออนไลน์ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้และติดตามพัฒนาการของผู้เรียนอย่างเป็นระบบ

ผลการดำเนินงานพบว่า นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1–3 มีพัฒนาการด้านการอ่านออกเขียนได้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง มีความมั่นใจในการอ่าน กล้าแสดงออก และมีนิสัยรักการอ่าน ครูสามารถพัฒนาสื่อและจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อความแตกต่างระหว่างบุคคล มีระบบติดตามและช่วยเหลือผู้เรียนรายบุคคลได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้ผลการประเมินความสามารถด้านการอ่านของผู้เรียน (Reading Test : RT) มีคะแนนเฉลี่ยสองด้านเพิ่มขึ้นจาก ร้อยละ 59.04 ในปีการศึกษา 2567 เป็น ร้อยละ 72.64 ในปีการศึกษา 2568 หรือเพิ่มขึ้น 13.60 คะแนนร้อยละ สะท้อนให้เห็นถึงประสิทธิผลของนวัตกรรมในการยกระดับคุณภาพผู้เรียนอย่างเป็นรูปธรรม

นวัตกรรม HMP SMART READ MODEL เป็นแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) ที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนในพื้นที่ชายแดน สามารถประยุกต์ใช้กับโรงเรียนที่มีบริบทใกล้เคียงได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถเผยแพร่เพื่อเป็นต้นแบบในการพัฒนาทักษะการอ่านออกเขียนได้ของผู้เรียน อันนำไปสู่การยกระดับคุณภาพการศึกษา ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และสร้างความยั่งยืนในการพัฒนาผู้เรียนตามนโยบายของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

คำสำคัญ: HMP SMART READ MODEL, การอ่านออกเขียนได้, นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้, โรงเรียนพื้นที่ชายแดน, ประถมศึกษา, Best Practice

รูป นวัตกรรม “HMP SMART READ MODEL”

"เรียนอย่างมีความสุข ใช้สื่ออย่างสร้างสรรค์ ร่วมกันพัฒนา นำพาสู่การอ่านคล่อง เขียนได้ และเรียนรู้อย่างยั่งยืน"
"Happy Learning • Smart Reading • Sustainable Success"