การจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ เรื่อง การบวกและการลบจำนวนเต็ม สำหรับนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โดยใช้วิธีการสอนแบบอุปนัยร่วมกับบอร์ดเกม

ความเป็นมาและสภาพของปัญหาหรือสิ่งที่พัฒนา
คณิตศาสตร์เป็นศาสตร์พื้นฐานที่มีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 โดยช่วยส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ การคิดอย่างมีเหตุผล การแก้ปัญหา และการตัดสินใจอย่างเป็นระบบ ซึ่งเป็นสมรรถนะสำคัญที่ผู้เรียนจำเป็นต้องมีในการดำรงชีวิตและการเรียนรู้ในโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ดังนั้น การจัดการเรียนรู้คณิตศาสตร์ในปัจจุบันจึงควรมุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง มีส่วนร่วมในการสร้าง องค์ความรู้ และสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ (สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี [สสวท.], 2566)
การศึกษาสภาพปัญหาการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ในปัจจุบัน จากผลการทดสอบ O-NET ปี 2566-2568 พบว่าคะแนนเฉลี่ยวิชาคณิตศาสตร์ของประเทศยังต่ำกว่าเกณฑ์ร้อยละ 50 และผลคะแนนของโรงเรียนกบินทร์วิทยามีแนวโน้มลดลง เมื่อวิเคราะห์ผลการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 พบว่าผู้เรียนมีปัญหา ในการเรียนเรื่องการบวกและ

ผู้จัดทำได้ศึกษาสภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้วิชาคณิตศาสตร์ เรื่อง การบวกและการลบจำนวนเต็ม ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จากผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน การสังเกตพฤติกรรม พบว่า นักเรียนบางส่วนยังขาดความเข้าใจในมโนทัศน์การบวกและการลบจำนวนเต็ม มีความสับสนในการดำเนินการทางคณิตศาสตร์ ขาดทักษะการคิดคำนวณ ขาดแรงจูงใจในการเรียนรู้ และเจตคติที่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์
จากการวิเคราะห์ปัญหา ผู้จัดทำจึงได้ศึกษาแนวคิดการจัดการเรียนรู้ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ การสอนแบบอุปนัย (Inductive Method) ซึ่งส่งเสริมให้ผู้เรียนสร้างองค์ความรู้ผ่านการสังเกต วิเคราะห์ และสรุปหลักการด้วยตนเอง ร่วมกับแนวคิดการจัดการเรียนรู้โดยใช้บอร์ดเกม (Board Game Based Learning) ซึ่งช่วยส่งเสริมการมีส่วนร่วม การคิดวิเคราะห์ และการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติ เพื่อนำมาเป็นพื้นฐานในการออกแบบนวัตกรรมให้สอดคล้องกับปัญหาและเป้าหมายการพัฒนาผู้เรียน
เพื่อให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์และเป้าหมายของการพัฒนา ผู้จัดทำจึงออกแบบรูปแบบการจัดการเรียนรู้ “IBGB MODEL” (Inductive Based Game Board Model) ซึ่งเป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้ที่บูรณาการวิธีการสอนแบบอุปนัยร่วมกับบอร์ดเกม โดยมุ่งเน้นให้ผู้เรียนเรียนรู้จากสถานการณ์ในเกม ผ่านกระบวนการ สังเกต (Observe) วิเคราะห์ (Analyze) ค้นหารูปแบบ (Discover) และสรุปหลักการ (Conclude) เพื่อสร้างความเข้าใจเรื่องการบวกและการลบจำนวนเต็มอย่างเป็นรูปธรรม ส่งเสริมทักษะการคิดคำนวณ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และเจตคติที่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์

= Inductive Observation การสังเกตและค้นหารูปแบบ
เป็นขั้นเริ่มต้นของการจัดการเรียนรู้ที่มุ่งกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความสนใจและเชื่อมโยงความรู้เดิมสู่ความรู้ใหม่ โดยครูนำเสนอสถานการณ์ผ่านบอร์ดเกม พร้อมอธิบายกติกาและอุปกรณ์ เพื่อให้ผู้เรียนสังเกต เปรียบเทียบ และค้นหารูปแบบของการบวกและการลบจำนวนเต็มจากสถานการณ์ต่าง ๆ ภายในเกม ผู้เรียนจะค่อย ๆ ค้นพบความสัมพันธ์ของจำนวนเต็มและสร้างข้อสรุปเบื้องต้นด้วยตนเอง ซึ่งเป็นกระบวนการสำคัญของการสอนแบบอุปนัย (Inductive Method)
________________________________________

= Board Game Experience การเรียนรู้ผ่านบอร์ดเกม
เป็นขั้นที่ผู้เรียนลงมือปฏิบัติจริงผ่านบอร์ดเกม “บวก ลบ ล่าเหรียญ” โดยผู้เรียนเดินเกมตามกติกา จับบัตรเสี่ยงโชค บัตรท้าทาย และคำนวณคะแนนจากการสะสมเหรียญบวกและเหรียญลบในแต่ละรอบของเกม กิจกรรมดังกล่าวเปิดโอกาสให้ผู้เรียนฝึกคิดคำนวณจากสถานการณ์ที่หลากหลาย เรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรง และเกิดแรงจูงใจในการเรียนรู้ ส่งผลให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมอย่างกระตือรือร้นและเรียนรู้อย่างสนุกสนาน
________________________________________

= Group Discussion การอภิปรายและแลกเปลี่ยนเรียนรู้
เป็นขั้นที่ผู้เรียนร่วมกันอภิปราย แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และอธิบายเหตุผลของคำตอบภายในกลุ่ม เมื่อเกิดคำตอบที่แตกต่างกัน ผู้เรียนจะร่วมกันวิเคราะห์ เปรียบเทียบ และตรวจสอบความถูกต้องของวิธีคิด พร้อมทั้งแลกเปลี่ยนข้อค้นพบที่ได้จากการเล่นเกม กระบวนการดังกล่าวช่วยส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ การสื่อสารทางคณิตศาสตร์ และการทำงานร่วมกับผู้อื่น ตลอดจนเปิดโอกาสให้ผู้เรียนเรียนรู้จากข้อผิดพลาดของตนเองและเพื่อน
________________________________________

= Concept Learning การเรียนรู้และสรุปมโนทัศน์
เป็นขั้นตอนที่ผู้เรียนร่วมกันสรุปหลักการเกี่ยวกับการบวกและการลบจำนวนเต็มจากประสบการณ์ที่ได้รับระหว่างการเล่นเกม โดยครูใช้คำถามกระตุ้นการคิดและชี้แนะให้ผู้เรียนเชื่อมโยงข้อค้นพบไปสู่หลักการทางคณิตศาสตร์อย่างเป็นระบบ ผู้เรียนจึงเกิดความเข้าใจในมโนทัศน์เรื่องการบวกและการลบจำนวนเต็ม สามารถอธิบายเหตุผลของวิธีคิด นำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการแก้ปัญหา และเกิดการเรียนรู้ที่คงทน
การออกแบบนวัตกรรม IBGC MODEL (Inductive Board Game Concept Learning) เป็นการ บูรณาการ วิธีการสอนแบบอุปนัย (Inductive Method) ร่วมกับการจัดการเรียนรู้โดยใช้บอร์ดเกม (Board Game Based Learning) โดยออกแบบกิจกรรมให้เชื่อมโยงกันอย่างเป็นลำดับตั้งแต่การสังเกตและค้นหารูปแบบ การลงมือปฏิบัติผ่านบอร์ดเกม การอภิปรายแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และการสรุปมโนทัศน์ด้วยตนเอง เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาและวัตถุประสงค์ของการพัฒนา ส่งผลให้ผู้เรียนมีความเข้าใจในมโนทัศน์และทักษะการคิดคำนวณเรื่องการบวกและการลบจำนวนเต็ม ยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และสร้างเจตคติที่ดีต่อวิชาคณิตศาสตร์