ผลงานวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice) เรื่อง “การยกระดับสมรรถนะความฉลาดรู้แนว PISA โดยใช้ MTS Model สำหรับผู้เรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลาย

บทคัดย่อ
ชื่อเรื่อง : การยกระดับสมรรถนะความฉลาดรู้แนวPISAโดยใช้ MTS Model สำหรับผู้เรียนในระดับประถมศึกษาตอนปลาย ของโรงเรียนแม่ตะละวิทยา
ผู้จัดทำ : นายอนุสรณ์ สีลา ตำแหน่ง ผู้อำนวยการสถานศึกษา
ปีการศึกษา : พ.ศ. 2569
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาและหาประสิทธิภาพของการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อยกระดับสมรรถนะความฉลาดรู้แนว PISA โดยใช้ MTS Model สำหรับผู้เรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลายที่ ตามเกณฑ์ 70/70 2) เปรียบเทียบสมรรถนะความฉลาดรู้แนว PISA ของผู้เรียนก่อนและหลังการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วย MTS Model และ 3) ศึกษาความพึงพอใจของผู้เรียนที่มีต่อการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ดังกล่าว กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ นักเรียน ชั้นประถมศึกษาตอนปลาย (ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4–6) โรงเรียนแม่ตะละวิทยา ที่กำลังศึกษาอยู่ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569 จำนวนทั้งหมด 42 คน ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการจัดทำประกอบด้วย แผนการจัดกา

ขั้นตอนการดำเนินงาน
ในการขับเคลื่อนและประเมินผลการยกระดับสมรรถนะความฉลาดรู้แนว PISA โดยใช้ MTS Model สำหรับนักเรียน ชั้นประถมศึกษาตอนปลาย (ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4–6) จำนวน 42 คน สามารถกำหนดขั้นตอนและจำแนกองค์ประกอบออกเป็น 3 ด้านหลัก คือ Input (ปัจจัยนำเข้า), Process (กระบวนการ) และ Output/Outcome (ผลผลิตและผลลัพธ์) ได้อย่างเป็นระบบ ดังนี้
5.1 INPUT (ปัจจัยนำเข้า) ขั้นเตรียมการและระดมทรัพยากรเพื่อทลายกำแพงการเรียนรู้ ประกอบด้วย
5.1.1 บริบทและปัญหาของโรงเรียนฐานข้อมูลคะแนนเฉลี่ยผลการทดสอบระดับชาติ (NT และ O-NET) รวมถึงผลประเมิน PISA เดิมของโรงเรียนที่มีค่าต่ำกว่าเกณฑ์
5.1.2 กลุ่มเป้าหมายผู้เรียนนักเรียนชาติพันธุ์ม้ง ชั้นประถมศึกษาตอนปลาย (ป.4 - ป.6) รวมทั้งหมด 42 คน ที่เรียนภาษาไทยเป็นภาษาที่สอง
5.1.3 ทุนวัฒนธรรมและบริบทชุมชนวิถีชีวิตเกษตรกรรมบนพื้นที่สูง ธรรมชาติ และภูมิปัญญาหัตถกรรมผ้าปักม้ง สำหรับนำมาใช้เป็นฐานเนื้อหา
5.1.4 นวัตกรรมหลักในการทดลอง คู่มือการจัดการเรียนรู้และแผนการจัดกิจกรรมด้วย MTS Model
5.1.5 เครื่องมือวัดและประเมินผลแบบทดสอบวัดสมรรถนะความฉลาดรู้แนว PISA (ด้านการอ่าน คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์) คะแนนเต็ม 30 คะแนน และแบบประเมินความพึงพอใจ
5.2 PROCESS (กระบวนการดำเนินการ)กระบวนการขับเคลื่อนเชิงระบบภายใต้วงจรคุณภาพ PDCA ร่วมกับนวัตกรรม MTS Model มีขั้นตอนดังนี้

กระบวนการขับเคลื่อนเชิงระบบภายใต้วงจรคุณภาพ PDCA ร่วมกับนวัตกรรม MTS Model









5.2.1 P - Plan (วางแผนเชิงระบบก่อนลงมือทำ)
ออกแบบนวัตกรรมและการเรียนรู้ให้ตอบโจทย์ PISA วิเคราะห์ต้นทุนสำรวจระดับความฉลาดรู้ (อ่าน/วิทย์/คณิต) ของเด็กประถมปลายรายบุคคลออกแบบเครื่องมือโดยครูร่วมกันวางแผนชุดกิจกรรม โจทย์ปัญหาปลายเปิด หรือสถานการณ์จำลอง ที่สอดคล้องกับข้อสอบ PISA รวมถึง การกำหนดเป้าหมาย ตั้งเป้าหมายร่วมกันระหว่างครูและนักเรียน เช่น ระดับคะแนนการคิดวิเคราะห์ที่ต้องการยกระดับ
5.2.2 D - Do (ลงมือปฎิบัติผ่านกระบวนการ M-T-S)
ขับเคลื่อนการสอน Active Learning จัดกิจกรรมด้วย MTS Model ได้แก่ M = Mentoring จัดการเรียนรู้และชี้แนะครูเปลี่ยนบทบาทเป็น "โค้ช" กระตุ้นให้เด็กเผชิญหน้ากับโจทย์ปัญหาที่ท้าทายในชีวิตจริงจัดสภาพแวดล้อม ให้เอื้อต่อการทำงานกลุ่มการแลกเปลี่ยนความคิด และการสืบค้นข้อมูล T = Thinking Skills ฝึกทักษะการคิดวิเคราะห์ให้เด็กฝึกแก้โจทย์ปัญหาแนว PISA ที่เน้น การตีความ การคิดวิเคราะห์ และการให้เหตุผล ใช้เครื่องมือช่วยคิด เช่น ผังกราฟิก หรือการตั้งคำถามระดับสูง เพื่อสร้างกระบวนการคิดอย่างมีวิจารณญาณ S = Smart Literacy สร้างและประยุกต์ใช้ความฉลาดรู้ เด็กนำทักษะการคิดมาสรุปเป็นองค์ความรู้ด้วยตนเอง และฝึกนำไปประยุกต์ใช้แก้ปัญหาในสถานการณ์ใหม่ๆ ที่ไม่เคยเจอมาก่อน สะท้อนผลการเรียนรู้ร่วมกัน เพื่อแสดงออกถึงสมรรถนะความฉลาดรู้ที่เกิดขึ้นจริง
5.2.3 C - Check (ตรวจสอบและประเมินสมรรถนะ)
การประเมินผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจากการใช้ MTS Model ประเมินระหว่างเรียนครูสังเกตพฤติกรรมการคิดและการแก้ปัญหาของเด็กในระหว่างทำกิจกรรม MTS ประเมินผลลัพธ์ใช้เครื่องมือวัดและประเมินผลที่สร้างขึ้นตามมาตรฐาน PISA เน้นการเขียนอธิบายเหตุผลไม่ใช่แค่กากบาท เพื่อดูพัฒนาการด้านความฉลาดรู้วิเคราะห์สะท้อนคิดนำผลคะแนนและชิ้นงานของเด็กมาวิเคราะห์ว่า จุดไหนที่เด็กประถมปลายยังติดขัด เช่น การอ่านจับใจความ หรือการให้เหตุผลทางคณิตศาสตร์
5.2.4 A - Act (ปรับปรุงแก้ไขและขยายผลยั่งยืน)
ขั้นสรุปบทเรียนเพื่อพัฒนาข้อบกพร่องและสร้างความยั่งยืน ซ่อมเสริมเร่งด่วนกลุ่มเด็กที่ยังมีระดับความฉลาดรู้ไม่ผ่านเกณฑ์ จะถูกนำมาปรับกระบวนการในขั้น M (Mentoring) อีกครั้ง โดยครูให้การดูแลอย่างใกล้ชิดเป็นรายบุคคลปรับปรุงนวัตกรรมนำข้อจำกัดที่พบจากขั้น Check มาปรับปรุงโจทย์ปัญหา เครื่องมือคิด หรือวิธีการสอนในตัว Tและ S ให้เหมาะสมกับพัฒนาการของเด็กประถมปลายมากขึ้น ถอดบทเรียน (PLC) ครูร่วมกันแชร์ความสำเร็จเพื่อบันทึกเป็นแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) และวางแผนขับเคลื่อนในวัฏจักร PDCA รอบต่อไป
5.3 OUTCOME (ผลลัพธ์ปลายทาง)
ตัวดัชนีชี้วัดความสำเร็จที่ได้จากการดำเนินงานเชิงระบบ ประกอบด้วย
5.3.1 ค่าประสิทธิภาพนวัตกรรม (\(E_1/E_2\)): ได้ค่าประสิทธิภาพภาพรวมทุกระดับชั้นเท่ากับ 77.62/79.37 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ 70/70 ที่ตั้งไว้
5.3.2 พัฒนาการของกลุ่มผู้เรียน: ผลคะแนนทดสอบเฉลี่ยหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ผ่านการทดสอบค่า T-test
5.3.3 ความฉลาดรู้แนว PISA ที่ได้รับการยกระดับ:
 ด้านการอ่านสามารถอ่านจับใจความ ตีความเงื่อนไขบทความยาว ๆ และแผนภูมิภาพได้แม่นยำขึ้น
 ด้านคณิตศาสตร์แปลงปัญหาในชีวิตจริงดอยให้ออกมาเป็นตัวแบบหรือโครงสร้างคณิตศาสตร์ได้
 ด้านวิทยาศาสตร์คิดเชิงประจักษ์ สามารถอธิบายปรากฏการณ์รอบตัวอย่างสมเหตุสมผล
5.3.4 เจตคติต่อการเรียนรู้ผลสรุปความพึงพอใจของนักเรียนต่อนวัตกรรมนี้อยู่ในระดับผ่าน