คัดลอกลิงก์แล้ว ✓
งานวิจัยในชั้นเรียน เผยแพร่แล้ว

การพัฒนามโนมติของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 วิชาเคมี เรื่อง ไอโซเมอร์ โดยใช้ 3d model ผ่านเว็บไซต์ MolView

20 ต.ค. 2569 อ่าน 3 ครั้ง ดาวน์โหลด 0 ครั้ง
บทคัดย่อ
วิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อพัฒนาชุดการจัดการเรียนรู้ วิชาเคมี เรื่อง ไอโซเมอร์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โดยใช้ 3D Model ผ่านเว็บไซต์ MolView 2) เพื่อพัฒนามโนมติของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 เรื่อง ไอโซเมอร์ และ 3) เพื่อศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้ โดยใช้ 3D Model ผ่านเว็บไซต์ MolView กลุ่มตัวอย่างคือนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนมณีเสวตรอุปถัมภ์ ภาคการเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569 จำนวน 35 คน เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินงาน ได้แก่ 1) ชุดการจัดการเรียนรู้ วิชาเคมี เรื่อง ไอโซเมอร์ โดยใช้ 3D Model ผ่านเว็บไซต์ MolView 2) แบบทดสอบวัดมโนมติ เรื่อง ไอโซเมอร์ และ 3) แบบประเมินความพึงพอใจ
ผลการดำเนินงาน พบว่า:
1. ชุดการจัดการเรียนรู้ประสิทธิภาพตามเกณฑ์มาตรฐาน E1/E2 เท่ากับ 86.74/89.71
2. นักเรียนมีคะแนนมโนมติ หลังเรียนร้อยละ 89.71
3. นักเรียนมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด (x= 4.70 )
รายละเอียดผลงาน
ความเป็นมาและความสำคัญของผลงาน
ในยุคสังคมดิจิทัล การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อการจัดการเรียนรู้ โดยเฉพาะการเรียนการสอนในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ซึ่งเป็นช่วงวัยสำคัญของการพัฒนาทักษะทางวิทยาศาสตร์และทักษะการคิดขั้นสูงในอนาคต กระทรวงศึกษาธิการ (2568) ได้กำหนดนโยบายให้สถานศึกษาทุกระดับมุ่งเน้นการบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ากับการจัดการเรียนรู้ เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนมีสมรรถนะสำคัญในศตวรรษที่ 21 โดยเน้นการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) และการใช้สื่อดิจิทัลในการจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทของผู้เรียน เพื่อสร้างการเรียนรู้ที่มีความหมายและส่งเสริมการมีส่วนร่วม สอดคล้องกับนโยบายและจุดเน้นของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 ที่เน้นการยกระดับคุณภาพผู้เรียนด้วยการจัดการเรียนรู้ที่หลากหลาย พัฒนาสื่อการเรียนรู้ดิจิทัล ห้องเรียนคุณภาพ เพื่อยกระดับผู้เรียนทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ รวมถึงการเสริมสร้างทักษะสะเต็มศึกษา (STEM Education) และหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ที่มีจุดมุ่งหมายพัฒนาสมรรถนะด้านการใช้เทคโนโลยี เพื่อให้ผู้เรียนมีความสามารถในการเลือกและใช้เทคโนโลยีสารสนเทศอย่างเหมาะสมในการแสวงหาความรู้ การแก้ปัญหา และการพัฒนาตนเองอย่างมีประสิทธิภาพ
ด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร การจัดการเรียนรู้จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การเรียนจากหนังสือหรือกระดานดำในห้องเรียนสี่เหลี่ยมแบบเดิม การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาสร้างชุดการจัดการเรียนรู้ร่วมกับนวัตกรรมสื่อสามมิติดิจิทัล จึงเป็นนวัตกรรมทางเลือกที่มีประสิทธิภาพสูง สื่อสามมิติดิจิทัลสามารถเปลี่ยนมโนมติที่ยากและมีลักษณะเป็นนามธรรมสูงให้กลายเป็นภาพรูปธรรมที่ชัดเจน ปฏิสัมพันธ์ได้ และช่วยทลายข้อจำกัดเรื่องเวลาและสถานที่ (Anywhere Anytime) เปิดโอกาสให้นักเรียนสามารถหมุน สำรวจ และทบทวนเนื้อหาได้ตามศักยภาพของตนเอง ซึ่งตอบโจทย์ความแตกต่างระหว่างบุคคลของนักเรียนโรงเรียนมณีเสวตรอุปถัมภ์ได้อย่างแท้จริง
วิชาเคมีเป็นวิทยาศาสตร์กายภาพที่ศึกษาเกี่ยวกับโครงสร้าง สมบัติ และการเปลี่ยนแปลงของสสาร ซึ่งมีเนื้อหาหลายส่วนที่เป็นนามธรรม (Abstract) ยากต่อการทำความเข้าใจด้วยการท่องจำหรือการฟังบรรยายเพียงอย่างเดียว โดยเฉพาะเนื้อหาในหน่วยการเรียนรู้เรื่อง เคมีอินทรีย์ ในหัวข้อ ไอโซเมอร์ ซึ่งครอบคลุมทั้งไอโซเมอร์เชิงโครงสร้าง และสเตอริโอไอโซเมอร์ การเข้าใจเรื่องไอโซเมอร์จำเป็นต้องอาศัยทักษะการมองภาพโครงสร้างสามมิติในพื้นที่ แต่จากการจัดการเรียนรู้ที่ผ่านมา พบว่านักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนมณีเสวตรอุปถัมภ์ ส่วนใหญ่เกิด ความคลาดเคลื่อนทางมโนมติ (Misconception) เนื่องจากคุ้นชินกับการเขียนสูตรโครงสร้างแบบ 2 มิติลายเส้นบนกระดาษ ทำให้นักเรียนเข้าใจผิดว่าการวาดหักมุมบนกระดาษคือสารใหม่ หรือไม่สามารถจินตนาการตำแหน่งของพันธะและอะตอมในสภาวะ 3 มิติได้ ส่งผลให้ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในหัวข้อนี้น้อยกว่าเกณฑ์ที่สถานศึกษากำหนด สอดคล้องกับงานวิจัยของ ศรินทร์ทิพย์ และคณะ (2564)
ที่ระบุว่า เรื่องไอโซเมอร์และโครงสร้างโมเลกุลสารอินทรีย์เป็นเนื้อหาที่นักเรียนเกิดมโนมติคลาดเคลื่อนสูงที่สุดเนื้อหาหนึ่งในวิชาเคมี เนื่องจากความซับซ้อนในการจัดเรียงพันธะ หากผู้เรียนไม่เข้าใจโครงสร้างสามมิติอย่างแท้จริง มักจะประสบความล้มเหลวในการระบุและจำแนกประเภทของไอโซเมอร์
ด้วยบริบทของโรงเรียนมณีเสวตรอุปถัมภ์ ซึ่งเป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาที่มุ่งเน้นการพัฒนาผู้เรียนให้มีทักษะในศตวรรษที่ 21 การนำเทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามามีบทบาทในการจัดการเรียนรู้จึงเป็นสิ่งจำเป็น การใช้ชุดการจัดการเรียนรู้ดิจิทัลจึงเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพสูงในการทลายข้อจำกัดดังกล่าว สอดคล้องกับงานวิจัยของ สมชาย และพัฒนา (2565) ที่ได้ศึกษาผลของการใช้สื่อมัลติมีเดียสามมิติในวิชาเคมี พบว่า ชุดการเรียนรู้ที่ผสานสื่อดิจิทัลปฏิสัมพันธ์สามารถกระตุ้นความสนใจและช่วยเพิ่มคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนของผู้เรียนได้อย่างมีนัยสำคัญ เนื่องจากเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้สืบค้นและเรียนรู้ตามจังหวะของตนเอง ซึ่งตรงกับธรรมชาติของนักเรียนโรงเรียนมณีเสวตรอุปถัมภ์ที่มีความแตกต่างระหว่างบุคคลสูง
นอกจากนี้ เพื่อแก้ปัญหาความคลาดเคลื่อนทางมโนมติเกี่ยวกับโครงสร้างสารอินทรีย์ที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า การนำ สื่อแบบจำลองสามมิติดิจิทัล (3D Model) เช่น เว็บไซต์ MolView มาผนวกไว้ในชุดการจัดการเรียนรู้จึงเป็นกลยุทธ์สำคัญ ดังที่ กิตติพงษ์ และวิไลวรรณ (2566) ได้ทำการวิจัยเกี่ยวกับการใช้สื่อจำลองสถานการณ์ปฏิสัมพันธ์ ในการจัดการเรียนรู้เคมี และพบว่า สื่อ 3D สามารถทำให้นักเรียนมองเห็นภาพการหมุนของพันธะเดี่ยว ทิศทางของพันธะคู่ และระนาบของโมเลกุลได้อย่างเป็นรูปธรรม ช่วยลดอัตราความเข้าใจผิดในเนื้อหาลงได้อย่างชัดเจน
ในการพัฒนาชุดการจัดการเรียนรู้ครั้งนี้ ไม่เพียงแต่มุ่งเน้นการสร้างสื่อเท่านั้น แต่ยังให้ความสำคัญกับค่าประสิทธิภาพของเครื่องมือและการออกแบบเชิงระบบ เพื่อให้มั่นใจว่านวัตกรรมนี้มีคุณภาพตามหลักวิชาการ โดยอ้างอิงแนวคิดจากงานวิจัยของ ประเสริฐ และศิริพร (2567) ที่ทำการพัฒนาและหาประสิทธิภาพของชุดการเรียนรู้วิชาเคมีตามเกณฑ์ E1/E2 (80/80) ซึ่งผลวิจัยชี้ว่า การสร้างชุดการเรียนรู้ที่มีการตรวจสอบประสิทธิภาพตามขั้นตอนอย่างยึดมั่น จะช่วยให้ได้สื่อการสอนที่มีมาตรฐาน สามารถการันตีผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้เรียนได้จริง
อีกทั้งการออกแบบกิจกรรมภายในชุดการจัดการเรียนรู้ยังได้บูรณาการร่วมกับการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้น (5E Instructional Model) สอดรับกับงานวิจัยของ นัทธมน (2565) ที่พบว่า การจัดการเรียนรู้แบบ 5E ร่วมกับสื่อ 3D Model ช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดกระบวนการคิดวิเคราะห์ เกิดมโนมติที่ถูกต้อง มีความกระตือรือร้น และส่งผลให้ความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้อยู่ในระดับดีเยี่ยม
จากหลักฐานเชิงประจักษ์ทางวิชาการและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้ง 5 แหล่งข้างต้น ผู้จัดทำจึงได้นำมาเป็นฐานรากในการพัฒนา ชุดการจัดการเรียนรู้ วิชาเคมี เรื่อง ไอโซเมอร์ เพื่อพัฒนามโนมติของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โดยใช้ 3D Model (MolView) สำหรับนักเรียนโรงเรียนมณีเสวตรอุปถัมภ์ เพื่อสร้างรูปแบบแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ที่มีความสมบูรณ์ ทั้งในด้านเนื้อหา เทคโนโลยี และกระบวนการเรียนรู้ เพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและพัฒนามโนมติของผู้เรียนอย่างยั่งยืนต่อไป

ใบตอบรับดาวน์โหลดได้เฉพาะเจ้าของผลงานเท่านั้น

ปกผลงาน